به گزارش روابط عمومی اداره‌کل بهزیستی استان فارس، حمید گودرزی به مناسبت ۲۳ مهرماه، روز جهانی عصای سفید، با اشاره به اینکه این روز نماد استقلال، خوداتکایی و حضور فعال افراد نابینا و کم‌بینا در جامعه است، اظهار کرد: روز جهانی عصای سفید فرصتی برای بازخوانی مسئولیت‌های اجتماعی در قبال افراد دارای معلولیت بینایی و تأکید بر این حقیقت است که محدودیت بینایی نباید به محرومیت از آموزش، اشتغال، خدمات شهری و مشارکت اجتماعی منجر شود.
وی افزود: عصای سفید تنها وسیله‌ای برای حرکت و جهت‌یابی نیست، بلکه نمادی از استقلال، حق انتخاب، حضور ایمن در جامعه و مطالبه دسترسی برابر به فرصت‌های زندگی است. تحقق این حقوق مستلزم آن است که در کنار ارائه خدمات تخصصی توانبخشی، موانع محیطی و نگرشی نیز برطرف شوند و همه دستگاه‌ها و بخش‌های جامعه در مسیر ایجاد محیطی فراگیر و دسترس‌پذیر مسئولانه عمل کنند.
فارس؛ دارای ۲۱ هزار و ۶۹۲ نفر با معلولیت بینایی
مدیرکل بهزیستی فارس با اشاره به آمار افراد دارای معلولیت بینایی در استان بیان کرد: بر اساس اطلاعات پرونده‌های کمیسیون پزشکی توانبخشی، ۲۱ هزار و ۶۹۲ نفر در فارس دارای معلولیت بینایی هستند که از این تعداد، ۱۴ هزار و ۵۵ نفر مرد و ۷ هزار و ۶۳۷ نفر زن هستند.
گودرزی ادامه داد: از نظر شدت معلولیت، ۸ هزار و ۷۸۲ نفر در گروه معلولیت خفیف، ۵ هزار و ۱۶۰ نفر در گروه متوسط، ۵ هزار و ۹۴۱ نفر در گروه شدید و یک‌هزار و ۸۰۹ نفر در گروه خیلی شدید قرار دارند. این آمار بیانگر ضرورت توجه به تفاوت نیازهای افراد و طراحی خدمات متناسب با شرایط، توانایی‌ها و سطح استقلال هر فرد است.
وی با تأکید بر اینکه افراد نابینا و کم‌بینا از ظرفیت‌های ارزشمند علمی، فرهنگی، هنری، ورزشی و حرفه‌ای برخوردارند، گفت: نگاه به این افراد باید از چارچوب محدودیت‌های جسمی فراتر رود و بر توانمندی‌ها، استعدادها و فرصت‌های رشد و مشارکت آنان متمرکز شود. جامعه زمانی به عدالت نزدیک‌تر می‌شود که شرایط شکوفایی استعدادها برای همه شهروندان فراهم باشد.
پیشگیری و تشخیص به‌موقع؛ دو گام اساسی در کاهش معلولیت بینایی
مدیرکل بهزیستی فارس با اشاره به اهمیت پیشگیری از معلولیت‌ها اظهار کرد: بخشی از اختلالات بینایی با غربالگری به‌موقع، آموزش، آگاهی‌بخشی و دسترسی مناسب به خدمات سلامت قابل شناسایی زودهنگام است و مداخله به‌هنگام می‌تواند از تشدید برخی مشکلات و پیامدهای ناشی از آن جلوگیری کند.
وی افزود: برنامه کشوری پیشگیری از تنبلی چشم کودکان سه تا شش سال، یکی از برنامه‌های مهم سازمان بهزیستی است که با همکاری آموزش‌وپرورش و استفاده از غربالگران آموزش‌دیده اجرا می‌شود. در سال ۱۴۰۴، تعداد ۱۶۰ هزار کودک از نظر بینایی غربال شدند که در ۸ هزار و ۳۱۱ مورد، انواع اختلالات بینایی و در ۸۴۸ مورد، تنبلی چشم شناسایی شد و کودکان نیازمند برای دریافت خدمات درمانی ارجاع شدند.
گودرزی با اشاره به نقش آگاهی‌بخشی در پیشگیری از معلولیت‌ها بیان کرد: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۴۹ هزار و ۳۱۵ نفر از مددجویان تحت پوشش برنامه‌های آموزشی پیشگیری از معلولیت‌ها قرار گرفتند و ۷ هزار و ۵۰۰ سالمند نیز آموزش‌های مرتبط را دریافت کردند. همچنین ۱۸ مرکز دولتی و غیردولتی مشاوره ژنتیک در استان به ارائه خدمات مشغول‌اند و در سال گذشته ۱۴ هزار و ۶۷۰ نفر به مراکز مشاوره ژنتیک مراجعه کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: تشخیص به‌موقع، ارجاع صحیح و قرارگرفتن افراد در چرخه دریافت خدمات تخصصی، زمینه بهره‌مندی مؤثرتر از امکانات توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی افراد دارای اختلالات بینایی را فراهم می‌کند.
توانبخشی؛ مسیری برای افزایش استقلال و کیفیت زندگی
مدیرکل بهزیستی فارس با تشریح خدمات توانبخشی ارائه‌شده به افراد نابینا و کم‌بینا گفت: توانمندسازی این افراد نیازمند مجموعه‌ای پیوسته از خدمات آموزشی، روان‌شناختی، اجتماعی و حرفه‌ای است؛ خدماتی که باید متناسب با نیازهای فردی و از سنین پایین آغاز شوند و در مراحل مختلف زندگی ادامه یابند.
وی افزود: آموزش مهارت‌های زندگی روزمره، تحرک و جهت‌یابی، بریل‌آموزی، پرورش حواس جایگزین، استفاده از فناوری‌های کمکی و نرم‌افزارهای گویا، تقویت اعتمادبه‌نفس و ارائه مشاوره به خانواده‌ها از جمله خدماتی است که در مسیر افزایش استقلال افراد دارای معلولیت بینایی ارائه می‌شود.
گودرزی با اشاره به فعالیت مرکز روزانه آموزشی و توانبخشی ویژه افراد نابینا و کم‌بینا در استان گفت: این مرکز با ظرفیت ارائه خدمات به ۶۰ توانخواه، خدمات تخصصی آموزشی و توانبخشی را با مشارکت بخش غیردولتی ارائه می‌کند. همچنین از سال ۱۴۰۴، کودکان بهره‌مند از خدمات این مراکز از پوشش کامل یارانه برخوردار شده‌اند و کمک‌هزینه ماهانه به ازای هر کودک، متناسب با درجه ارزشیابی مرکز، بین ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تا ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
وی اضافه کرد: در کنار خدمات مراکز روزانه، ارائه خدمات توانبخشی در منزل به هشت نفر از افراد دارای معلولیت بینایی همراه با سایر معلولیت‌ها و بهره‌مندی یک نفر از خدمات خانه‌های توانبخشی نیز در استان گزارش شده است. این خدمات با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای متفاوت افراد و تسهیل دسترسی آنان به حمایت‌های تخصصی دنبال می‌شود.
تأمین تجهیزات کمک‌توانبخشی و توسعه دسترسی به فناوری
مدیرکل بهزیستی فارس، تأمین وسایل کمک‌توانبخشی را یکی از مؤلفه‌های مهم ارتقای استقلال افراد نابینا و کم‌بینا دانست و اظهار کرد: دسترسی به تجهیزات متناسب با نیاز هر فرد می‌تواند در تحرک، ارتباط، یادگیری، فعالیت‌های روزمره و حضور مؤثرتر در محیط‌های آموزشی و اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
وی ادامه داد: عصای سفید، ساعت‌های گویا و بریل، ذره‌بین، تجهیزات درشت‌نمایی دیجیتال، نمایشگر بریل، دستگاه‌های ضبط و پخش، رایانه، تبلت و نرم‌افزارهای ویژه از جمله امکاناتی هستند که بر اساس نیازسنجی و ضوابط مربوط در برنامه‌های حمایتی مورد توجه قرار می‌گیرند.
بر اساس آمار اعلام‌شده از عملکرد سال ۱۴۰۴، تعداد یک‌هزار و ۲۴۳ قلم وسیله کمک‌توانبخشی در گروه‌های مختلف مرتبط با آسیب بینایی تأمین شده است؛ اقدامی که در کنار آموزش نحوه استفاده از تجهیزات، می‌تواند زمینه افزایش استقلال فردی و تسهیل حضور اجتماعی افراد را فراهم کند.
گودرزی همچنین به اهمیت تولید منابع آموزشی دسترس‌پذیر اشاره کرد و گفت: تولید و توزیع کتاب‌های گویا و بریل و برگزاری دوره‌های آموزشی برای افراد نابینا و کم‌بینا، از جمله اقداماتی است که با هدف ارتقای سطح دانش و تسهیل دسترسی این افراد به منابع علمی و فرهنگی دنبال می‌شود.
آموزش، تحصیل و اشتغال؛ حق برابر برای همه
مدیرکل بهزیستی فارس با تأکید بر اینکه دسترسی به آموزش و اشتغال مناسب از ارکان اصلی توانمندسازی است، بیان کرد: افراد نابینا و کم‌بینا باید بتوانند بدون مواجهه با موانع غیرضروری، مسیر تحصیل، کسب مهارت، ورود به بازار کار و پیشرفت حرفه‌ای را طی کنند. تحقق این هدف، علاوه بر حمایت‌های سازمان بهزیستی، به همکاری دانشگاه‌ها، دستگاه‌های اجرایی، کارفرمایان و تشکل‌های تخصصی نیاز دارد.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۴۷۳ دانش‌آموز دارای معلولیت بینایی از کمک‌هزینه تحصیلی بهره‌مند شدند و در نیمسال نخست سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ نیز اطلاعات ۲۳۱ دانشجوی دارای معلولیت بینایی برای بهره‌مندی از خدمات حمایتی مرتبط با تحصیل و شهریه ثبت شده است.
گودرزی ادامه داد: تسهیل شرایط شرکت در آزمون‌های سراسری، فراهم‌کردن امکانات متناسب با نیاز داوطلبان نابینا و کم‌بینا، تأمین منابع آموزشی گویا و بریل و ارائه مشاوره‌های تحصیلی و روان‌شناختی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تحقق عدالت آموزشی کمک کند.
وی با اشاره به اقدامات حوزه اشتغال گفت: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۲ هزار و ۹۰ نفر از افراد نابینا و کم‌بینا از خدمات تخصصی اشتغال و کارآفرینی بهره‌مند شدند. این حمایت‌ها شامل تسهیلات خوداشتغالی و کارفرمایی، پرداخت حق بیمه سهم کارفرما و خویش‌فرما، کمک‌هزینه ارتقای کارایی و خدمات مراکز پشتیبانی شغلی است.
مدیرکل بهزیستی فارس تأکید کرد: توانمندی افراد دارای معلولیت بینایی زمانی به فرصت واقعی تبدیل می‌شود که زمینه اشتغال پایدار، دسترسی به محیط کار مناسب و پذیرش اجتماعی فراهم باشد. ازاین‌رو، مقابله با نگرش‌های تبعیض‌آمیز و توجه به شایستگی‌های حرفه‌ای افراد باید در کنار برنامه‌های حمایتی مورد توجه قرار گیرد.
هنر و مشارکت اجتماعی؛ فرصتی برای شکوفایی استعدادها
گودرزی با اشاره به نقش فعالیت‌های فرهنگی و هنری در افزایش اعتمادبه‌نفس و تقویت مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت بینایی اظهار کرد: هنر می‌تواند بستری مؤثر برای بیان توانایی‌ها، تعامل اجتماعی و حضور فعال افراد نابینا و کم‌بینا در جامعه باشد.
وی افزود: خدمات هنردرمانی، نمایش‌درمانی و موسیقی‌درمانی، حمایت از حضور هنرمندان در جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها و فراهم‌کردن زمینه فعالیت در رشته‌هایی مانند سفالگری، مجسمه‌سازی و دیگر هنرهای دستی، از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به توسعه توانمندی‌های فردی و حرفه‌ای این افراد کمک کند.
به گفته وی، در مناطق روستایی استان نیز ۱۰ پایگاه هنر، بستر ارائه خدمات توانبخشی هنری را فراهم کرده‌اند و خدمات سیار در روستاهای اقماری و محل زندگی افراد نیز با هدف تسهیل دسترسی و گسترش پوشش خدمات انجام می‌شود.
مدیرکل بهزیستی فارس همچنین به نقش توانبخشی مبتنی بر جامعه اشاره کرد و گفت: در این رویکرد، ظرفیت خانواده‌ها، گروه‌های محلی، تسهیلگران، سازمان‌های مردم‌نهاد و نهادهای اجتماعی برای حمایت از افراد دارای معلولیت به کار گرفته می‌شود. در استان فارس، ۵ هزار و ۸۸۴ نفر از افراد دارای آسیب بینایی در چارچوب این برنامه از خدمات مرتبط با سلامت، آموزش، معیشت، فعالیت‌های اجتماعی و توانمندسازی بهره‌مند می‌شوند.
دسترس‌پذیری شهری؛ مسئولیتی فراتر از یک دستگاه
گودرزی با بیان اینکه مناسب‌سازی محیط شهری از پیش‌شرط‌های استقلال و حضور ایمن افراد نابینا و کم‌بینا است، اظهار کرد: پیاده‌روهای ایمن و قابل عبور، مسیرهای هدایت‌کننده استاندارد، دسترسی مناسب به حمل‌ونقل عمومی، تسهیل استفاده از خدمات اداری و آموزشی و توسعه اطلاعات و خدمات دیجیتال دسترس‌پذیر، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند کیفیت زندگی این افراد را بهبود بخشند.
وی افزود: مناسب‌سازی نباید صرفاً به ایجاد امکانات فیزیکی محدود شود، بلکه لازم است در طراحی و اجرای پروژه‌های شهری، ارائه خدمات عمومی و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی، نیازهای افراد دارای معلولیت بینایی از ابتدا مورد توجه قرار گیرد. آموزش شهروندان درباره شیوه صحیح تعامل و کمک‌رسانی به افراد نابینا و کم‌بینا نیز در کنار رعایت حقوق و استقلال آنان اهمیت فراوانی دارد.
مدیرکل بهزیستی فارس تأکید کرد: تحقق شهر دسترس‌پذیر، مسئولیتی مشترک میان دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، نهادهای خدمات‌رسان، بخش خصوصی و شهروندان است و بهزیستی نیز در چارچوب وظایف خود، پیگیری حقوق افراد دارای معلولیت و توسعه همکاری‌های بین‌بخشی را دنبال می‌کند.
روز عصای سفید؛ یادآور حق دیده‌شدن توانمندی‌ها
گودرزی در پایان با تأکید بر ضرورت شنیدن مطالبات افراد نابینا و کم‌بینا گفت: گرامیداشت روز جهانی عصای سفید زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که پیام آن در رفتارهای روزمره، سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌های اجرایی جامعه نمود پیدا کند؛ از رعایت حق تقدم و ایمنی در مسیرهای شهری تا فراهم‌کردن فرصت‌های برابر در آموزش، اشتغال، فرهنگ و مشارکت اجتماعی.
وی خاطرنشان کرد: هدف نهایی خدمات بهزیستی، تنها ارائه حمایت‌های مقطعی نیست، بلکه فراهم‌کردن زمینه‌ای است که هر فرد بتواند با اتکا به توانایی‌ها و استعدادهای خود، زندگی مستقل‌تر و باکیفیت‌تری داشته باشد. امیدواریم با همراهی خانواده‌ها، تشکل‌های مردم‌نهاد، دستگاه‌های مسئول و آحاد جامعه، موانع پیش روی افراد نابینا و کم‌بینا کاهش یابد و مسیر حضور مؤثر و برابر آنان در همه عرصه‌های زندگی هموارتر شود.
۲۳ مهرماه، روز جهانی عصای سفید، فرصتی برای تجدید عهد با استقلال، کرامت انسانی و حق مشارکت برابر افراد نابینا و کم‌بینا است؛ روزی برای بهتر دیدن توانمندی‌ها و جدی‌تر شنیدن مطالبات آنان.
نظر شما